Элдик жаңылыктар

Ишке пайдалуу иш сапары

  • Автор: Эген САДАБАЕВ
  • Аймак: Ысык-Көл
  • Жарыяланган: 13.06.2016 @ 15:00
Ишке пайдалуу иш сапары

Ысык-Кол облусуна караштуу Ак-Суу районунун айрым айыл окмот башчылары менен айылдык Кенештердин депутаттары Нарын жана Чуй облустарында тажрыйба алмашуу сапарында болушту.

• “...АТЫЪ БАРДА – ЖЕР ТААНЫ”

ИШКЕ ПАЙДАЛУУ ИШ-САПАРЫ

Жакында райондогу айрым айыл ёкмёт башчылары жана айылдык Кеъештердин депутаттары, “Каракол” мамлекеттик жаратылыш паркынын, ошондой эле аймагыбызда жаъыдан тщзщлгён “Хан-Теъири” мамлекеттик жаратылыш паркынын кызматкерлери аймагыбызда Бириккен Улуттар Уюмунун Ёнщктщрщщ программасы (БУУЁП) жана Глобалдык экологиялык фонд (ГЭФ) тарабынан турмушка ашырылып жаткан “Борбордук Тянь-Шань тоолорунун ёзгёчё корголуучу жаратылыш аймактарын камтуунун жана башкаруунун натыйжалуулугун жакшыртуу” долбоорунун алкагында Чщй ёрёёнщндёгщ “Чоъ-Кемин” жана Нарын облусундагы “Салкын-Тёр” мамлекеттик жаратылыш парктарында тажрыйба алмашуу максатындагы иш-сапарында болушту...

“ЧОЪ-КЕМИНДЕ” ТУРИЗМ ЁНЩККЁН

Жердештерибиз алгач Чщй ёрёёнщндёгщ Кемин районуна караштуу Шабдан айылында болуп бул аймактагы “Чоъ-Кемин” мамлекеттик жаратылыш парктарынын иш-аракеттери менен жакындан таанышты. Алгач аталган парктын директору Канат Дабаев меймандарды жылуу тосуп алып, ёз чарбагы тууралуу кеъири маалымат берди.

Маалыматтарга ылайык, “Чоъ-Кемин” мамлекеттик жаратылыш паркы 1997-жылы ёзгёчё экологиялык жана эстетикалык жактан баалуу табият комплекси, токой, ёсщмдщк менен жаныбарларды коргоо максатында уюшулган.

Парк Чоъ-Кемин ёрёёнщнщн тщштщк-батыш тарабында жайгашкан. Аянты – 126 514 га.

Жаратылыш паркынын негизги максаты - Тщндщк Кыргызстанга мщнёздщщ табигый сакталган жана ёзгёртщлгён маданий ландшафттардын уникалдуу ареалдарын коргоо. Парк рекреациялык, агартуу, илимий жана маданий жактан пайдаланылат.

Аймакта татаал ёсщмдщктёрдщн 700 тщрщ кездешип, анын 80ден ашыгы дарак-бадал токойлору. Жаныбарлардан элик, тоо эчкиси, аркар, суусар, арыс, чил, ошондой эле Кыргызстандын “Кызыл китебине” кирген илбирс, марал, тщркстан сщлёёсщнщ, бщркщт, ителги, кёк-жору жана башкалар кездешет.

Парктын аймагында Шабдан-баатырдын кщмбёзщ да жайгашкан (айтмакчы, А.Акаев туулуп-ёскён Кызыл-Байрак айылы да ушул чёлкёмдё). Парк аймагына жакын жерден “Бишкек – Торугарт” автомобиль жолу жана “Бишкек–Балыкчы” темир жол каттамы ёткёндщктён, бул аймакка эс алуучулардын жана чет элдик туристтердин келип-кетщщлёрщнё ётё ыъгайлуу. Ошондуктан, парктын туризмден тщшкён кирешеси да жыл ёткён сайын жогорулоодо.

Жаратылыш паркы ар тщрдщщ флорадагы уникалдуу жаратылыш комплексин жана бир катар живопистщщ ландшафтты, чёл сыяктуу аянттардан тарта мёъгщгё чейинки аймакты ёзщнё камтыйт. Мындагы табигый парк 500 гектар аянтты ээлейт. Анын жайгашкан бийиктиги деъиз деъгээлинен 1400 метрден - 2800 метрге чейин жогорулайт. Ёрёёндё кездешщщчщ табият обьектилеринен “Кызыл китепке” ёсщмдщктёрдщн 6 тщрщ, жаныбардын 21 тщрщ, анын ичинде ак илбирс, бугу, бщркщт киргизилген. “Чоъ-Кемин” жаратылыш паркынын аймагында ийне жалбырактуу жана аралаш токойлор ёсёт.

Глобалдык Экологиялык Фонддун (ГЭФ) координатору Евгения Постнова меймандарды аталган фонддун биоартщрдщщлщктщ рационалдуу пайдалануу жана сактоо багытында жергиликтщщ коомдоштуктар менен кичи гранттар программасы боюнча алып барып жаткан иш-аракеттери менен тааныштырды.

“Чоъ-Кемин” жаратылыш паркына ёнёктёш боло, “Тщндщк Тянь-Шань трансчегаралык аймагындагы биоартщрдщщлщктщ сактоо” долбоорун турмушка ашырып жаткан BMZ-NABU Эларалык уюмунун координатору Алымжан Бектемиров аталган долбоор аркылуу «Чоъ-Кемин» мамлекеттик жаратылыш паркынын мщмкщнчщлщктёрщн жогорулатуу боюнча аткарылып жаткан иш-аракеттер тууралуу кеъ-кесири аъгеме курса, ал эми “Рурал девелопмент фанд” комдук уюмунун координатору Карыпбай уулу Эрлан жаратылыш паркынын аймагында экологиялык туризмди ёнщктщрщщ, ошондой эле бул чёлкёмдёгщ жайыттарды пайдалануу иштерине жергиликтщщ коомдоштуктарды тартуу багытында аткарылып жаткан иш-аракеттер боюнча тажрыйба бёлщштщ.

Аксуулук меймандар маалымат бергендерге ёздёрщнщн арбын соболдорун узатышып, алардын ар бирине компетенттщщ жоопторду алышты. Биздин айыл ёкмёт башчылары менен айылдык Кеъештердин депутаттарын айрыкча жаратылыш паркынын аймагындагы жайыттарды пайдалануу жана экологиялык туризмди ёнщктщрщщ маселелери кызыктырды. Аймакта дал ушул экологиялык туризмди ёнщктщрщщ багытында иш алып барып жаткан жергиликтщщ тургун, 16 айылдаштарын жумуш орду менен камсыздаган “Арча” мейманкана комплексинин кожоюну Жеъишбек Тёлёбаевдин иш-тажрыйбасы, алдыга койгон бийик максаттары да меймандардын зор кызыгууларын жаратты. Белгилей кетщщчщ нерсе – Жеъишбектин атасы Саит ёз ёмщрщнщн 30 жылдан ашуун мезгилин токойчулук кесипке арнаган согуш ардагери болгон.

Айтмакчы, аталган парктын иш-аракеттери боюнча теориялык кеъири маалыматтардан кийин анын кёчётканасы (питомниги) менен жакындан таанышкан меймандар бул жерде иш тийиштщщ деъгээлде эмес экендигине ынанышты. Анткени, бул чёлкёмдё ёстщрщлщп жаткан ийне жана жазы жалбырактуу карагайлар менен бак-дарактардын кёчёттёрщн ото чёптёр басып, кыйладан бери адам колу тийбегендей абалда (бул жерде аксуулуктар абалды Ак-Суу токойчулугунун кёчётканасындагы “жипке тизгендей” кёрщнщшкё салыштырмалуу баа бергендигин эске сала кетели).

“САЛКЫН-ТЁР” 15 ЖАШТА

...Нарын шаарынын тщштщк-чыгыш аймагынан, калаадан 14 чакырым алыстыкта жайгашкан “Салкын-Тёр” мамлекеттик жаратылыш паркы 2001-жылы уюшулган. Аймагы – 10 470 гектар.

Бул тууралуу аталган парктын жетекчиси Рахат Токталиев билдирди. Маалыматка ылайык, Кыргыз Ёкмётүнүн токтомунун негизинде жаратылыштын кооз аймактарын сактоо максатында “Салкын-Төр” жаратылыш паркы уюшулган. Токойлорду сактоо боюнча илимий иштерди өткөрүү үчүн парктын алдында атайын жыйындар залы да ачылган. Парк директорунун маалыматына караганда, 2011-жылы, парктын уюшулгандыгынын 10 жылдык мааракесине карата реконструкция иштерине 1 млн. 300 миң сом жумшалган. Ушул эле жылы токойлорду сактоо боюнча илимий иштерди өткөрүү максатында парктын алдында атайын жыйындар залы ачылган. Парк кызматкерлери аксуулук меймандарды бул кщнщ дал ушул жыйындар залында кучак жая тосуп алды.

Жыйындар залында парк жетекчиси ёз чарбагында биоартщрдщщлщктщ, табигый комплекстер менен анын уникалдуу жана эталондук тилкелерин коргоо жана сактоо, экологиялык мониторингдерди жщргщзщщ аркылуу илимий иштерди алып баруу, табигый кёрк-келбеттери бузулууга дуушарланган тарыхый-маданий комплекстер менен обьектилерди калыбына келтирщщ, калктын экологиялык билим деъгээлдерин жогорулатуу аркылуу жаратылыш паркын сактоо жана башкаруу иштерине жеке жана юридикалык тараптарды катыштыруу багытында турмушка ашырылып жаткан иш-аракеттери тууралуу кеъири маалымат берди.

Мейман тосуучулар щчщн “Каракол” мамлекеттик жаратылыш паркынын директору Таалай Амановдун ёздёрщндё турмушка ашырылып жаткан иш-аракеттери тууралуу баяндамасы зор кызыгууларды жаратып, баяндамачыга арбын соболдор узатылды.

Бириккен Улуттар Уюмунун Ёнщктщрщщ программасы (БУУЁП) жана Глобалдык экологиялык фонд (ГЭФ) тарабынан Ысык-Кёл облусунда турмушка ашырылып жаткан “Борбордук Тянь-Шань тоолорунун ёзгёчё корголуучу жаратылыш аймактарын камтуунун жана башкаруунун натыйжалуулугун жакшыртуу” долбоорунун координатору Назгщл Турдуматова ээлеген аймагы боюнча Борбордук Тянь-Шандагы эъ ири “Хан-Теъири” мамлекеттик жаратылыш паркын уюштуруунун максаты, учурдагы иш-аракеттер боюнча ынанымдуу маалымат берип, бир катар орчундуу маселелер боюнча соболдорго жооп берди.

Иш-аракеттерин жаъыдан баштаган “Хан-Теъири” мамлекеттик жаратылыш паркынын директору Кубанычбек Бекбоев учурда тийиштщщ адистерден турган штаттык бирдиктер толукталгандыгын, алдыда парк аймагындагы ёсщмдщктёр жана жаныбарлар курамдарын аныктоо, жергиликтщщ тургундардын муктаждыктарын жана экологиялык ёзгёчёлщктёрдщ эске алуу менен парк зоналарын аныктоо, байкоо жщргщзщщ усулдарын иштеп чыгып, атайын аянтчаларды тщзщщ, кызматкерлердин бул багыттагы билим деъгээлдерин жогорулатуу, парктын материалдык-техникалык базасын чыъдоо, кемпингдерди куруу,жайыт тилкелеринин тоют ёндщрщмдщщлщгщн жана оптималдуу кщч келирщщ чектерин аныктоо багытында кыйла милдеттер тургандыгын баса белгилеп, иш-тажрыйба алмашуу максатында уюштурулган бул иш-сапардын ёзщ жана кызматкерлери щчщн абдан пайдалуу болгондугун билдирди.

Аксуулуктар “Салкын-Тёрдщн” чарбагын аралай, таанышып, ёздёрщнщн дагы бир катар соболдоруна жоопторду алышты.

АК-МУЗДА АРБЫН ЖАКШЫ ИШ БАР...

...БУУЁПтщн Нарын шаарындагы аймактык кеъсесинде мындагы адис Руслан Досалиев аймакта гранттык долбоорлорду турмушка ашыруу багытында аткарылып жаткан иштер менен тааныштырды. Бул багыттагы иш-аракеттер айрыкча Ат-Башы районундагы Ак-Муз айыл ёкмётщндё ургаалдуу жщрщп жаткандыгы баса белгиленди.

...Аксуулуктарды аталган айыл ёкмётщнщн башчысы Азат Капатов тосуп алып, айыл аймагында БУУЁПтщн гранттык кёмёктёрщ аркылуу турмушка ашырылып жаткан, жергиликтщщ тургундардын кщндёлщк тщйшщктёрщн жеъилдеткен иштери менен тааныштырды.

Изденип иштеп, гранттык каражаттарды тартуу аркылуу айыл ёкмётщндё кыска убакыт аралыгында эле комплекстщщ ветсервис (279 710 сом), биотермикалык чуъкур (289 533 сом), мал жуутканасы (купка) (310 959 сом) жана 565 977 сом сарпталып, БУУЁПтщн колдоосу жана Россия Федерациясынын каржылоосундагы “Жашыл долбоор” ишке киргизилген.

Айыл ёкмёт башчысы жогорудагы ар бир обьектилер боюнча келгендерге кеъири тщшщнщк берип, бир катар суроолорго жооп узатты. “Кеп чынынан бузулбайт” демекчи, чындыгында эле бул айыл ёкмётщнён аксуулук айрым айыл ёкмёт башчылары щлгщ алса болчудай экен...

Ошентип, аксуулуктардын щч кщндщк иш сапары анын катышуучуларына пайдалуу арбын маселелердин “баштарын ачкансыды”. Сапарлаш болгон “Хан-Теъири” мамлекеттик жаратылыш паркынын директору К.Бекбоевдин пикири боюнча, тажрыйба алмашуу иретиндеги мындай иш-чараларды мындан ары да уюштуруп туруу иш кызыкчылыгы щчщн абдан маанилщщ. Ошондуктан ал жогорудагы жаратылыш парктарынын жетекчилери менен бул максатта алдын-ала сщйлёшщщлёрдщ да жщргщзгёндщгщн билдирди.

Эген САДАБАЕВ,

Ак-Суу райондук “Ак-Суу баяны”

Газетасынын редактору,

Ысык-Кёл облусу

Бул жерде сиз өз жаңылыгыңызды жарыялай аласыз..