Акыркы макалалар

Жер эне неге кайгырды?

- Ой, ой жаным, жїрєгїм ооруп, тамырым сыздап, жїлїнїм зыркырап жатат. Арман дартымды угаар, бир єзїў… Неге мынча мелтиреп тунжурайсыў?.. Унчукпайсыў, билем баарын сезип, билип туясыў, чындыгында сенден башкага муўумду чагып, арманымды айта албайм. Тажадым дебей кулак сал, сырдашым, муўдашым. Кєк асманым, сага барын-барын айтып, бир бугумду чыгарып алайынчы. Чыдап угуп берсеў болгону. Ооба, менден кєтєрїмдїї, менден чыдамдуу эч нерсе жок. Бирок ойлосоў… чыдамым чыркырап тїгєнїп бара жаткандай. Ушунун баарына адамдар кїнєлїї! Алардын эпсиз жоруктары, кайдыгерликтери мени кыйнап жатат.

Кылымдардан кылымдар єткєн сайын бул адамдарыў улам бир жаўы нерсени ойлоп таап чыгат. Анан бири менен бири кырылыша кырчылдашып согушуп кетишет. Аргасыздан алардын ыйын угуп, муўуна сыздап, суудай аккан кандарын боюма сиўирип, кайрадан жашоосун улагандардын бут алдындамын. Жерин талашып, єз мекенин коргоп, канчалаган жаш бозойлор боз топурагыма оронду. Мындай Мекени їчїн болгон кан тєгїїгє баргандарына сыймыктанып, алардын жакындары менен кошо кайгырам.

Андан башкасычы.., бул эми адамдардын эў начар касиеттеринин иши болуп жатпайбы. Жеке єздєрїнїн кызыкчылыгын карашып, мени аяп коюшпайт. Канчалык аларды тоюндуруп, канчалык аларды жакшы кєрбєйїн, алар ач кєздїгїн арбытпаса, азайтчудай эмес. Адамдардын шалакылыгы, кайдыгерлигинин, ач кєздїгїнїн азабынан, менин тулкумдан, миўдеген гектар аянттарым жараксыз болуп, адамдардын пайдалануу мїмкїнчїлїгї азайып олтурат. Эми карасаў, аянттарымды туз басып, шору сытка чыгып жатса, таш басып, топурак азайып, сазга айланган аянттарым да арбып бара жатат. Кыргызстанда 5626 гектар жерди суу басып, эрозияга айланган. Андан тышкары, илгери Союз убагында мол тїшїм алабыз деген ниетте, миўдеген тонна химикаттарды чачып турушчу эле. Кийин ар кимиси єз алдынча болуп Союз тараганда, ошол жер семиткичтер дагы уулуу заттарга айланып, менин боорумда кємїлгєнї кємїлїп, ачыгы ачык, чачылып калды. Сузакта эки жерде, Кочкордо бир жерде уу калдыктын «кєрїстєнї» бар, аны эске алып карап койгон жан болгон эмес. Чет єлкєлїк донорлордун кийлигишїїсї менен Сузактагы эки «Уу кєрїстєндїн» бири курчалып тосулду, ал жерге атайын кароолчу коюлду. Эми малдар, жаан жааганда ал жерге топтолгон суудан ичип кырылбай калды. Эч болбоду дегенде, ач кєз дїнїйє кор адамдардын ал кєрїстєндєн уу заттарды чукуп, казып алып, пайда табуусуна бєгєт коюлду. Жамгырлуу кїндє денем жибип кєєшїлїп, кєєлкїп бир эс алгым келет, бирок, аттиў… ошол жагымдуу суу менен кошо баягы уу заттары кошо ээрип, менин жїлїнїмє чейин жетип, тамырларыма тарап кїйгїзїп, куйкалап, сыздатат дейсиў… Жылжып аккан суудан кана шимирип, эс алгандын ордуна ооруусуна чыдай албай онтоп, онтоп жиберем. Же бир бул кєйгєйїмдї адамдар сезсечи?.. Ушул эле ала-тоо аймагында канчалаган кендерди казып алабыз деп, боорумду оюуп, боздотуп жатышат. Аппак боз їйлєрїн тигип, желе толтура кулун байлап, кымыз сапырган кыргыздын мекенинде, алтын, казып, кємїр казып, уулуп-уўшуган чоў машинелер чаўымды асманга сапырып, оор жїктєр менен омурткамды сыздатып, кабыргамды кайыштырып, дєўгєлєгїн чимирилтет. Сасыган кара тїтїнї уюулгуп, кєккє кєтєрїлїп, абаны ысытып жатат. Дыйкандар да талаа четине жєє келишпей, бирден машине айдап келген кїнгє жетип калышпадыбы. Чындыгында азыр Кыргызстанда эмне кєп, авто унаа кєп, алардын тїтїнї сени тумчуктуруп, кєктїн кєзїн кєрсєтпєй кароолонтуп калат. Менин їстїмдє кумурсканын уюугундай каттап, тебелеп-тепсеп жатат. Алардан чыккан уу заттар айлананы булгап, кыяматты жакындатарын адамдарыў ойлонбойт! Ууланган суулар, кєркї кеткен аймактарым кїн санап кєбєйїп келет. Абанын тїтїндєрдєн ысып, кургак тартканынан улам карлар эрип, мєўгїлєрдїн кєлємї кичирейип бара жатат. Башка жакты, башка єлкєлєр жайгашкан аймагыма єзїў кєз салып турасыў,.. аларды айтпай токтоп турайын. Мына ушул кыргыз эли мекендеген бир тилкемдин дартын тєгїп отурам, єх! Чарчадым... Корком єз огумдан тайып кетип, кїм-жам болобузбу деп корком.

Нуржамал Курманкулова

Бир гана сайтта катталгандар пикирлерин жаза алат. Эгер катталган болсоңуз, анда аккаунтуңузга кириңиз.
катталгандар гана колдонуучулар "ЖМКларга даттанууларды териштирүү комиссиясына" арыздана алат. Эгер сиздин аккаунтуңуз бар болсо, анда кириңиз.

Азырынча бир да пикир жок...